چکیده: چکیده سویا از گیاهان زراعی مهم جهان و منبعی غنی از پروتئین و روغن گیاهی است که عملکرد و کیفیت دانه آن به شدت تحت تأثیر کنترل علف‌های‌هرز و نوع خاک‌ورزی قرار دارد. بنابراین، به منظور بررسی اثر نظام‌های مختلف خاک‌ورزی و کاربرد علف‌کش بر کنترل علف‌های‌هرز و رشد و عملکرد سویا، آزمایشی بصورت استریپ‌پلات در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در دو مکان استان گلستان در سال 1400 انجام شد. در کرت‌های اصلی روش‌های مختلف خاک‌ورزی شامل بدون خاک‌ورزی، نیمه‌خاک‌ورزی و خاک‌ورزی مرسوم و تیمار‌های مختلف مدیریتی علف‌های‌هرز شامل وجین، عدم‌وجین و ترکیب‌های مختلفی از کاربرد پیش‌رویشی متری‌بوزین و علف‌کش‌های پس‌رویشی ایمازتاپیر، بنتازون و کلتودیم در کرت‌های فرعی قرار گرفتند. نتایج نشان داد بیشترین میزان تنفس پایه میکروبی خاک (375/0 میلی‌گرم CO2 در 100 گرم در روز) در تیمار بدون خاک‌ورزی با کنترل علف‌های‌هرز به روش وجین و کمترین میزان این صفت در تیمار خاک‌ورزی مرسوم با کاربرد علف‌کش متری‌بوزین به میزان 600 گرم در هکتار بدست آمد. بیشترین درصد کاهش تراکم علف‌های‌هرز متعلق به تیمارهای روش خاک‌ورزی مرسوم و عدم‌خاک‌ورزی در تلفیق با کاربرد متری‌بوزین+ بنتازون+ کلتودیم و تیمارهای عدم‌خاک‌ورزی و نیمه‌خاک‌ورزی به همراه کاربرد متری‌بوزین+ ایمازتاپیر 1 ‌لیتر در هکتار بود. در بین روش‌های مدیریتی بیشترین کاهش وزن خشک علف‌های‌هرز به تیمار کاربرد متری‌بوزین+ بنتازون+ کلتودیم و کاربرد متری‌بوزین + ایمازتاپیر 1 ‌لیتر در هکتار اختصاص یافت. بیشترین شاخص سطح برگ در تیمار بدون خاک‌ورزی در تلفیق با کاربرد متری‌بوزین+ ایمازتاپیر 1 ‌لیتر در هکتار و تیمار‌های عدم‌خاک‌ورزی و نیمه‌خاک‌ورزی در تلفیق با کاربرد متری‌بوزین+ بنتازون+ کلتودیم بدست آمد. بیشترین میزان کلروفیل کل (44/3 میلی‌گرم در گرم وزن‌تر) به تیمار بدون خاک‌ورزی در تلفیق با کاربرد علف‌کش‌های متری‌بوزین+ بنتازون+ کلتودیم اختصاص داشت. تیمارهای بدون خاک‌ورزی و استفاده ترکیبی از علف‌کش‌های متری‌بوزین+ بنتازون+ کلتودیم و علف‌کش‌های متری‌بوزین+ ایمازتاپیر باعث بهبود صفاتی از قبیل تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در غلاف، وزن خشک گیاه زراعی، عملکرد بیولوژیک و شاخص برداشت شدند. بیشترین عملکرد دانه در تیمار عدم‌خاک‌ورزی در تلفیق با کاربرد متری‌بوزین+ بنتازون+ کلتودیم به میزان 3129 کیلوگرم در هکتار و کمترین عملکرد دانه در تیمار خاک‌ورزی مرسوم و عدم‌کنترل علف‌های‌هرز به میزان 1297 کیلوگرم در هکتار بدست آمد. بیشترین درصد روغن و درصد پروتئین دانه سویا به ترتیب مربوط به تیمار عدم‌کنترل علف‌های‌هرز و کاربرد ترکیبی متری‌بوزین+ بنتازون+ کلتودیم بود. بر اساس نتایج این پژوهش تیمار بدون ‌خاک‌ورزی به همراه استفاده ترکیبی از علف‌کش‌های پیش و پس‌رویشی از طریق تاثیر بر خصوصیات خاک و کنترل مطلوب علف‌های‌هرز سبب بهبود رشد و عملکرد سویا شد.