چکیده: این پژوهش با هدف بررسی اثرات محلول‌پاشی نانوپتاسیم و اسیدهای آمینه بر برخی از خواص گوجه‌فرنگی انجام شد. تحقیق حاضر در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با 3 تکرار در شرایط گلخانه/گلدان صورت گرفت. تیمارهای آزمایش شامل محلول‌پاشی با 100 میلی‌گرم در لیتر نانوپتاسیم (NP1)، 150 میلی‌گرم در لیتر نانوپتاسیم (NP2)، 1000 ppm اسید آمینه (AC1)، 2000 ppm اسید آمینه (AC2)، ترکیب NP1+AC1، NP2+AC1، NP1+AC2، NP2+AC2 و نمونه شاهد بود و در چهار مرحله به مدت 7 روز، 30 روز، 45 و 60 روز پس از کاشت، صفاتی همچون ارتفاع بوته، تعداد برگ، سطح برگ، وزن خشک اندام‌های هوایی، وزن خشک ریشه‌ها و کلروفیل برگ اندازه‌گیری شد. همچنین، تغییرات بیان ژن‌های rbcS و rbcL تحت تأثیر تیمارهای محلول‌پاشی با روش qRT-PCR اندازه‌گیری شد. نتایج بازگو کرد که تیمارهای محلول‌پاشی اثرات معنی‌داری بر ارتفاع گوجه‌فرنگی، کلروفیل کل برگ، سطح برگ، تعداد برگ در روز 61، وزن خشک ریشه و وزن خشک اندام هوایی گوجه‌فرنگی دارد، هرچند بر تعداد برگ در روز 46 تأثیر معنی‌داری نداشتند. در تمام صفات اندازه گیری شده، حداکثر و حداقل صفت اندازه‌گیری شده به ترتیب برای تیمار ترکیبی NP1+AC2 و شاهد مشاهده شد. نتایج نشان داد که برای محلول‌پاشی با تیمار ترکیبی NP1+AC2، ارتفاع گیاه در روزهای 46 و 61 به ترتیب 82.17٪ و 91.47٪ نسبت به گروه شاهد افزایش یافته است. تعداد برگ به میزان 29.5% در روز 61 برای تیمار NP1+AC2 افزایش نشان داد. نتایج اندازه‌گیری کلروفیل نشان داد که میانگین محتوای کلروفیل در روز ۳۱ برای تیمارهای NP1+AC1، NP1+AC2، NP2+AC1 و NP2+AC2 به ترتیب ۲۸.۲۶٪، ۴۸.۷۲٪، ۵۹.۸۲٪ و ۵۷.۶۵٪ و در روز ۴۶ به ترتیب ۳۶.۰۶٪، ۴۱.۸۲٪، ۵۰.۷۱٪ و ۵۰.۵۸٪ نسبت به تیمار شاهد افزایش یافته است. همچنین مشخص گردید که حداکثر افزایش سطح برگ در روز ۳۱ و ۴۶ به ترتیب ۷۰.۴۲٪ و ۶۳.۷۶٪ نسبت به نمونه شاهد بوده است. نتایج نشان داد که افزایش وزن خشک ریشه در تیمارهای NP1+AC1، NP2+AC1، NP1+AC2 و NP2+AC2 نسبت به گروه شاهد به ترتیب 11.84٪، 13.54٪، 20.32٪ و 18.62٪ بود و میانگین وزن خشک اندام‌های هوایی نیز به ترتیب برای تیمارهای NP1+AC1، NP2+AC1، NP1+AC2 و NP2+AC2 نسبت به گروه شاهد 30.20٪، 30.39٪، 42.94٪ و 38.04٪ افزایش یافت. بیان نسبی در ژن‌های مورد مطالعه تحت تأثیر تیمارهای محلول‌پاشی منفرد به طور معنی‌داری قرار نگرفت، اما محلول‌پاشی ترکیبی اثرات معنی‌داری بر بیان نسبی این ژن ها داشت. به طوری که برای تیمارهای محلول‌پاشی NP1+AC1، NP2+AC1، NP2+AC1 و NP2+AC2، بیان نسبی در ژن rbcS به ترتیب 33.72٪، 39.92٪، 61.78٪ و 61.48٪ افزایش یافت و در ژن rbcL به ترتیب 12٪، 27.95٪، 48.88٪ و 38.70٪ افزایش یافت. در این مطالعه، تأثیر اشباع پتاسیم یا سمیت یونی نیز مشاهده شد و در تیمارهای ترکیبی با AC2، با افزایش غلظت نانوپتاسیم، کاهش جزئی در عملکرد گیاه مشاهده شد. ارتفاع بوته، کلروفیل، وزن خشک ریشه و سطح برگ از جمله صفاتی بودند که با افزایش غلظت نانوپتاسیم در حضور AC2 کاهش یافتند. همچنین، با افزایش سطح پتاسیم در حضور AC2، بیان ژن‌های rbcS و rbcL تغییر معنی‌داری نشان نداد. در مجموع، نتایج این مطالعه نشان داد که محلول‌پاشی برگی ترکیبی نانوپتاسیم و اسیدهای آمینه باعث بهبود خواص کمی و ژنتیکی در گوجه‌فرنگی شده و می‌تواند به عنوان روشی مؤثر برای افزایش عملکرد گوجه‌فرنگی مورد استفاده قرار گیرد.