چکیده: پدیده ریزش ناگهانی تونل‌ها مانند (Cave-in) یکی از مهم‌ترین و بحرانی‌ترین اشکال ناپایداری‌های زیرزمینی است و به صورت ناگهانی رخ داده و می‌تواند پیامدهایی همچون توقف عملیات اجرایی، افزایش هزینه‌ها، تهدید ایمنی نیروی انسانی و حتی شکست کلی پروژه را به همراه داشته باشد. از این رو، تحلیل و مدل‌سازی دقیق این پدیده از منظر ژئومکانیکی و عددی، ضرورتی انکارناپذیر در طراحی و اجرای پروژه‌های تونلی محسوب می‌شود. رخداد ریزش در تونل ۳۲ شرقی آزادراه تهران–شمال زمینه‌ساز انجام این پژوهش شده است. در این پژوهش، به منظور شبیه‌سازی فرآیند ریزش، یک مدل گرافیکی سه بعدی با رزولوشن حرفه‌ای دارای مختصات بر پایه داده‌های فوتوگرامتری از تونل ۳۲ آزادراه تهران–شمال ساخته شد که بازنمایی مناسبی از شرایط واقعی هندسه و الگوی ریزش فراهم کرد. سپس با استفاده از روش المان مجزا (DEM) و نرم‌افزار 3DEC، مدل عددی سه‌بعدی از وضعیت مهندسی سنگ در اطراف تونل ایجاد شده است. در این مدل، شرایط مرزی، تنش‌های برجا، خواص مکانیکی سنگ‌ها و درزه‌ها، و روند حفاری مرحله‌ای به دقت تعریف شد تا امکان بازنمایی مکانیزم واقعی ناپایداری فراهم گردد. همچنین از یک رویکرد خاص برای تعریف زون ضعیف برای شبیه‌سازی گسترش ریزش به‌کار گرفته شد.در نهایت، مقایسه نتایج حاصل از مدل عددی با مدل گرافیکی نشان داد که شبیه‌سازی عددی توانسته است الگوی ریزش، تغییرشکل‌ها و حجم گسیخته‌شده را با دقت قابل توجهی بازتاب دهد و بیشترین انطباق را با داده‌های میدانی داشته باشد. این تطابق، علاوه بر تأیید اعتبار مدل‌سازی عددی، زمینه را برای تحلیل دقیق‌تر عوامل مؤثر بر آغاز و گسترش ریزش را فراهم می‌کند به گونه‌ای که می‌تواند راه‌حلی برای بهبود دقت طراحی ها در آینده باشد.