چکیده: یکی از چالش‌های بنیادی کارخانه‌های زغالشویی کشور، از جمله شرکت زغالسنگ البرز شرقی، وجود مقدار بالای ذرات نرمه (زیر ۳۷ میکرون) در خوراک ورودی فلوتاسیون است. این ذرات به دلیل سطح ویژه‌ی بالا، درصد زیاد خاکستر و رفتار ناپایدار در کف فلوتاسیون، موجب کاهش بازیابی سوختی، افزایش مصرف مواد شیمیایی و افت کیفیت کنسانتره می‌شوند. از سوی دیگر، حذف هدفمند این ذرات می‌تواند ضمن کاهش آلودگی زیست‌محیطی و هزینه‌های عملیاتی، موجب بهبود عملکرد فرآیند و افزایش راندمان حرارتی سوخت گردد. بنابراین هدف پژوهش حاضر با رویکرد آزمایشگاهی و تحلیلی– مقایسه‌ای انجام شده است. نمونه‌های مورد مطالعه از زغال سنگ خوراک کارخانه‌ی زغالشویی البرزشرقی برداشت گردید. در مرحله‌ی نخست، سه آزمون اولیه‌ی فلوتاسیون برای مقایسه‌ی خوراک خام و خوراک بدون نرمه اجرا شد تا اثر حذف ذرات نرمه بر بازیابی و خاکستر بررسی شود. سپس با استفاده از دو روش آنالیز درختی و آنالیز رهایی ، روند جدایش، مسیرهای تمیزکاری و کیفیت کنسانتره در گام‌های مختلف ارزیابی شد. نتایج کمی پژوهش نشان داد که حذف ذرات نرمه زیر ۳۷ میکرون باعث کاهش متوسط ۳۰ درصدی خاکستر کنسانتره و شده و همچنین به طور میانگین درصد ماده آلی زغال که قابلیت احتراق زغال سنگ را فراهم می سازد، با حذف ذرات نرمه به طور میانگین 10 تا 15 درصد بیشتر حفظ شده است. برای نمونه، در یکی از آزمون‌ها بازیابی کنسانتره از 41/87٪ به 27/89٪ افزایش و خاکستر کنسانتره از ۲۰٪ به 6/17٪ کاهش یافت. آنالیز درختی نشان داد نمونه معدن تخت، حذف ذرات نرمه باعث کاهش 13 درصدی خاکستر در کنسانتره C (به میزان 7/2 واحد)، کاهش 18 درصدی خاکستر در کنسانتره CC (به میزان 7/3 واحد)، و کاهش 5/9 درصدی خاکستر در کنسانتره CCC (به میزان 4/1 واحد) شده است. در آنالیز درختی نمونه معدن کلاریز مادر، حذف ذرات نرمه باعث کاهش 7/20 درصدی خاکستر در کنسانتره C (به میزان 5/5 واحد)، کاهش 3/9 درصدی خاکستر در کنسانتره CC (به میزان 1/2 واحد)، و کاهش 5/32 درصدی خاکستر در کنسانتره CCC (به میزان 8/6 واحد) شده است. در آنالیز رهایی نمونه معدن تخت، حذف ذرات نرمه باعث کاهش خاکستر به میزان 3 واحد در مرحله A4 شده است. در آنالیز رهایی نمونه کلاریز مادر ، حذف ذرات نرمه، در مرحله B4 باعث کاهش خاکستر (به میزان 4/4 واحد) رخ داد.