چکیده: عوامل بی شماری همچون منطقه جغرافیایی، آب و هوا، اقلیم، باورها، دانش، آداب و رسوم، ارزش های اجتماعی، اخلاقیات، هنرها، آداب و آیین های اجتماعی و ... در شکل گیری یک بنای عبادتگاهی تاثیرگذار است. پژوهش پیش رو با هدف بررسی مولفه های اقلیمی و مذهبی بین دو طیف از مسلمانان و مسیحیان به دنبال پاسخ به این پرسش است که بین عامل اقلیمی و عامل باور مذهبی و آئینی مردمان در شکل دهی بنای مسجد و کلیسا، کدام عامل موثرتر است. برای دستیابی به این هدف، دو نمونه موردی از کلیسا و مسجد، در بافت تاریخی شهر اصفهان انتخاب شدند: مسجد شاه عباسی (امام) واقع در میدان نقش جهان و کلیسای بیت اللحم واقع در منطقه جلفای نو. هر دو بنا از آن دوره ی صفوی و از شاهکارهای آن دوره می باشند و به لحاظ اقلیمی در یک منطقه و نزدیک به هم قرار دارند. نخست با مطالعات کتابخانه ای و دیدن بناها از سوی خود پژوهشگر، واکاوی داده ها به صورت توصیفی-تحلیلی در بخش اقلیم صورت گرفت، سپس برای به دست آوردن تاثیر مذهبی بر شکل دهی بناها، از روش کیفی دلفی و پرسش از نخبگان، واکاوی باور مذهبی صورت گرفت. نتایج حاصل از یافته ها نشان داد، عامل اقلیم عامل اصلی سازمان‌دهنده‌ی فرم و ساختار فضایی مسجد شاه (امام) است و باورهای مذهبی مسلمانان در تکمیل معنا و اصول زیبایی‌شناختی آن ایفای نقش می‌کند، در حالی که در کلیسای بیت اللحم، اقلیم نقش تعدیل‌کننده دارد و باور مذهبی و آیینی مسیحیان بر پلان و ساختار کلی معماری کلیسا چیرگی یافته‌اند.