چکیده: این پایان‌نامه به بررسی تأثیر تولید ناخالص داخلی و نرخ بیکاری بر رشد جمعیت در کشور عراق طی دوره 2004 تا 2023 می‌پردازد. هدف اصلی پژوهش، تحلیل رابطه میان شاخص‌های کلان اقتصادی و تحولات جمعیتی و بررسی این مسئله است که آیا تغییرات اقتصادی می‌توانند روند رشد جمعیت را توضیح دهند یا خیر. از آنجا که رشد جمعیت یکی از متغیرهای مهم در برنامه‌ریزی توسعه اقتصادی و اجتماعی به شمار می‌رود، شناخت عوامل اثرگذار بر آن برای سیاست‌گذاران اهمیت ویژه‌ای دارد. روش تحقیق از نوع کمی و مبتنی بر داده‌های سری زمانی است. برای آزمون فرضیه‌ها و برآورد روابط کوتاه‌مدت و بلندمدت، از الگوی ARDL استفاده شده و برای بررسی مانایی متغیرها نیز آزمون‌های ADF و PP به کار رفته‌اند. همچنین، جهت بررسی رابطه علی میان متغیرها، آزمون علیت گرنجر اجرا شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که تولید ناخالص داخلی اثر مثبت و معناداری بر رشد جمعیت عراق دارد و از نظر علیت گرنجری نیز GDP علت رشد جمعیت محسوب می‌شود. در مقابل، نرخ بیکاری اثری منفی و بازدارنده بر رشد جمعیت دارد. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که تحولات جمعیتی عراق به‌طور معناداری با وضعیت اقتصادی، به‌ویژه رشد اقتصادی و شرایط بازار کار، ارتباط دارد. بنابراین، افزایش GDP می‌تواند به رشد جمعیت منجر شود، در حالی که افزایش بیکاری می‌تواند این روند را تضعیف کند. این نتایج از منظر سیاست‌گذاری اقتصادی و جمعیتی، برای برنامه‌ریزان و تصمیم‌گیران کشور عراق دارای اهمیت کاربردی است.