چکیده: مقدمه: دیابت نوع ۲ یک اختلال متابولیک مزمن است که با هیپرگلیسمی و استرس اکسیداتیو تشدید می‌شود. زنان یائسه مبتلا به دیابت نوع ۲ به دلیل کاهش اثرات محافظتی استروژن، افزایش ذخایر آهن و تغییر توزیع چربی، در معرض خطر بالای عوارض قلبی-عروقی ناشی از استرس اکسیداتیو هستند. مصرف وعده‌های غذایی پرچرب می‌تواند به عنوان یک چالش متابولیک حاد، تولید گونه‌های فعال اکسیژن (ROS) را افزایش داده و وضعیت آنتی‌اکسیدانی بدن را تضعیف کند. با توجه به محدودیت‌های موجود برای انجام منظم ورزش در این جمعیت، بررسی مداخلات جایگزین یا مکمل ضروری به نظر می‌رسد. هدف این مطالعه، مقایسه اثرات حاد ورزش هوازی قبل از مصرف وعده پرچرب و مکمل آلوئه‌ورا-آسمانان بر شاخص‌های اکسایشی در زنان یائسه مبتلا به دیابت نوع ۲ بود. طرح تحقیق: این پژوهش به صورت کارآزمایی بالینی متقاطع، تصادفی، دوسوکور و کنترل‌شده با دارونما طراحی شد. ۱۳ زن یائسه مبتلا به دیابت نوع ۲ (با میانگین سنی ۵۶ سال، شاخص توده بدنی نرمال تا چاقی درجه یک، HbA1c بالای ۷ درصد و سابقه ابتلا به دیابت بیش از ۴ سال) به صورت تصادفی در چهار شرایط مداخله‌ای شرکت کردند: (۱) ورزش هوازی + وعده پرچرب + مکمل، (۲) ورزش هوازی + وعده پرچرب + دارونما، (۳) استراحت + وعده پرچرب + مکمل، و (۴) استراحت + وعده پرچرب + دارونما. مداخله ورزشی شامل یک جلسه فعالیت هوازی حاد روی تردمیل به مدت ۶۰ دقیقه (شامل ۵ دقیقه گرم کردن، ۵۰ دقیقه تمرین اصلی و ۵ دقیقه سرد کردن) بود. برای هر شرکت‌کننده، ابتدا ضربان قلب هدف بر اساس ۶۰ درصد حداکثر ضربان قلب ذخیره (HRR) با استفاده از فرمول کارونن محاسبه گردید. در طول تمرین اصلی، سرعت و شیب تردمیل به‌صورت دستی و تدریجی تنظیم می‌شد تا ضربان قلب هر فرد در محدوده هدف (۶۰٪ HRR با تحمل ±۳ ضربه در دقیقه) حفظ گردد. ضربان قلب هر ۱۰ دقیقه یک بار ثبت و در صورت انحراف از محدوده هدف، سرعت یا شیب دستگاه تنظیم مجدد می‌گردید. این جلسه ۱۲ ساعت قبل از مصرف وعده پرچرب (در عصر روز قبل، ساعت ۱۷ الی 18 یا 18 الی 19) اجرا شد. مداخله مکمل شامل مصرف همزمان ۳۵۰ میلی‌لیتر آب آلوئه‌ورا به همراه ۱ گرم آسمانان بود. سطوح پلاسمایی مالون‌دی‌آلدئید (MDA)، گلوتاتیون (GSH) و ظرفیت آنتی‌اکسیدانی تام (TAC) در سه زمان (۰، ۲ و ۴ ساعت پس از مصرف وعده پرچرب) اندازه‌گیری شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از آزمون تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر (Repeated Measures ANOVA) در سطح معنی‌داری 05/0 انجام شد. نتایج: یافته‌ها نشان داد که یک جلسه ورزش هوازی حاد ۱۲ ساعت قبل از وعده پرچرب، به طور معنی‌داری سطوح پلاسمایی MDA را کاهش داد (046/0 P=). اثر اصلی مکمل بر MDA (078/0P=)،GSH (104/0P=) و TAC (831/0 P=) معنی‌دار نبود. اثر زمان بر GSH و TAC معنی‌دار بود (به ترتیب 001/0 P<و 001/0P<)، اما بر MDA معنی‌دار نبود (065/0P=). تعامل ورزش × زمان برای MDA (038/0P=) و GSH (035/0P=) معنی‌دار بود. تعامل سه‌طرفه مکمل × ورزش × زمان برای GSH معنی‌دار بود (037/0P=)، اما برای MDA (301/0) و TAC (502/0) معنی‌دار نبود. در مجموع، ورزش هوازی حاد مؤثرترین مداخله برای کاهش پراکسیداسیون لیپیدی (MDA) بود، در حالی که مکمل آلوئه‌ورا-آسمانان به‌تنهایی اثر معنی‌داری بر شاخص‌های اکسایشی نداشت، اما ترکیب آن با ورزش توانست الگوی تغییرات زمانی GSH را تعدیل کند. نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که یک جلسه ورزش هوازی حاد با شدت متوسط، ۱۲ ساعت قبل از مصرف وعده پرچرب، می‌تواند به عنوان یک استراتژی مؤثر برای کاهش استرس اکسیداتیو ناشی از لیپمی پس از غذا در زنان یائسه مبتلا به دیابت نوع ۲ مورد استفاده قرار گیرد. اگرچه مکمل آلوئه‌ورا-آسمانان به‌تنهایی اثر معنی‌داری بر شاخص‌های اکسایشی نداشت، اما ترکیب آن با ورزش ممکن است اثر هم‌افزایی بالقوه‌ای بر تقویت سیستم دفاع آنتی‌اکسیدانی وابسته به گلوتاتیون داشته باشد. با توجه به محدودیت‌های این مطالعه (حجم نمونه کم و مدت مداخله کوتاه)، انجام مطالعات بیشتر با حجم نمونه بزرگ‌تر، دوزهای مختلف مکمل و دوره‌های پیگیری طولانی‌تر برای تأیید این یافته‌ها و ارائه توصیه‌های بالینی مبتنی بر شواهد ضروری است.