چکیده: مقدمه: دیابت نوع ۲ به عنوان یکی از مهم‌ترین چالش‌های سلامت عمومی در جهان شناخته می‌شود و زنان یائسه مبتلا به این بیماری به دلیل کاهش سطح استروژن، در معرض خطر بالای اختلال در هورمون‌های تنظیم‌کننده اشتها (لپتین و گرلین) و عوارض متابولیک هستند. وعده‌های غذایی پرچرب می‌توانند پاسخ این هورمون‌ها را به طور حاد مختل کنند. ورزش هوازی و مکمل‌های طبیعی مانند آلوئه‌ورا-آسمانان به عنوان مداخلات غیردارویی مؤثر بر تنظیم اشتها مطرح شده‌اند، اما مقایسه اثرات حاد این دو مداخله در این جمعیت آسیب‌پذیر به طور کامل بررسی نشده است. طرح تحقیق: در این مطالعه کارآزمایی بالینی متقاطع، دوسوکور و تصادفی، سیزده زن یائسه مبتلا به دیابت نوع ۲ (با میانگین سنی ۴۵ تا ۶۵ سال و شاخص توده بدنی نرمال تا چاقی درجه یک) در چهار شرایط مداخله‌ای شامل: (۱) مکمل + ورزش، (۲) مکمل + استراحت، (۳) دارونما + ورزش، و (۴) دارونما + استراحت قرار گرفتند. مداخله ورزشی شامل یک جلسه فعالیت هوازی حاد (۶۰ دقیقه با شدت ۶۰٪ ضربان قلب ذخیره) بود که ۱۲ ساعت پیش از وعده پرچرب اجرا شد. مداخله مکمل شامل مصرف ۳۵۰ میلی‌لیتر آب آلوئه‌ورا به همراه ۱ گرم آسمانان بود که همزمان با وعده پرچرب مصرف شد. سطوح لپتین و گرلین پلاسما در سه زمان (۰، ۲ و ۴ ساعت پس از وعده پرچرب) اندازه‌گیری شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از آزمون تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر (Repeated Measures ANOVA) در سطح معنی‌داری 05/0 انجام شد. نتایج: یافته‌های پژوهش نشان داد که یک جلسه فعالیت هوازی حاد ۱۲ ساعت پیش از وعده پرچرب، به طور معنی‌داری سطوح گرلین پلاسما را افزایش داد (037/0 P=، 316/0η²p=)، اما تأثیر معنی‌داری بر لپتین نداشت (995/0P=). مصرف مکمل آلوئه‌ورا-آسمانان اثر معنی‌داری بر گرلین (059/0P=) و لپتین (585/0P=) نداشت، اگرچه اثر آن بر گرلین نزدیک به آستانه معنی‌داری بود. اثر زمان برای هر دو هورمون معنی‌دار بود (گرلین: 006/0 P=؛ لپتین: 001/0P<). تعامل مکمل × ورزش برای گرلین معنی‌دار بود (031/0 P=، 334/0η²p=)، اما برای لپتین معنی‌دار نبود (338/0P=). همچنین تعامل ورزش × زمان برای گرلین معنی‌دار بود (001/0 P=، 446/0 η²p=)، در حالی که برای لپتین معنی‌دار نشد (362/0P=). تعامل سه‌طرفه مکمل × ورزش × زمان برای گرلین (666/0P=) و لپتین (439/0P=) معنی‌دار نبود. نتیجه‌گیری: به طور کلی، به نظر می‌رسد ورزش هوازی حاد و مکمل آلوئه‌ورا-آسمانان از مسیرهای متفاوتی بر تنظیم هورمون‌های اشتها اثر می‌گذارند. ورزش عمدتاً از طریق افزایش گرلین (هورمون گرسنگی) عمل می‌کند، در حالی که مکمل آلوئه‌ورا-آسمانان ممکن است از طریق کاهش التهاب و بهبود حساسیت به لپتین (هرچند در کوتاه‌مدت قابل مشاهده نیست) اثر کند. ترکیب این دو مداخله ممکن است اثر هم‌افزایی بر تنظیم گرلین داشته باشد. این یافته‌ها می‌تواند راهنمایی عملی برای انتخاب مؤثرترین مداخله غیردارویی در مدیریت اشتها و کنترل وزن در زنان یائسه دیابتی ارائه دهد. .