چکیده: گیرنده تیروزین کیناز c-Met یکی از اهداف مهم در مسیرهای پیام‌رسان مرتبط با رشد و گسترش تومورها است. اگرچه کریزوتینیب به عنوان نخستین مهارکننده تأییدشده این گیرنده توسط FDA شناخته می‌شود، اما مقاومت دارویی و محدودیت‌های زیست‌دارویی آن، محققان را به سمت طراحی ترکیبات جدید سوق داده است. در این میان، مشتقات تتراهیدروبنزو[D]-تیازول-۲-ایل به دلیل ساختار منعطف و توانایی برقراری برهم‌کنش‌های متعدد، نامزدهای مناسبی برای مهار c-Met محسوب می‌شوند. با این حال، آزمون‌های تجربی برای سنجش فعالیت این ترکیبات، پرهزینه و زمان‌بر هستند. در این پژوهش، از روش انقباضی اسکد (SCAD) برای مدل‌سازی رابطه کمی ساختار-فعالیت (QSAR) مشتقات جدید تتراهیدروبنزوتیازول استفاده شده است. از روش SCAD به طور همزمان برای انتخاب توصیفگرهای مهم و ساخت یک مدل خطی پیشگو استفاده گردید پس از توسعه مدل، عملکرد آن با استفاده از شاخص‌های آماری همچون ضریب تعیین (R²)، ضریب اعتبارسنجی متقاطع (Q²)، میانگین مربعات خطا (MSE)، ارزیابی شد. مقادیر به‌دست‌آمده شامل 92/0=R² برای مجموعه آزمون، 67/0=Q² در اعتبارسنجی حذف تک‌نمونه‌ای، 11/0=MSE است که بیانگر برازش مناسب، توان پیش‌بینی بالا و پایداری مطلوب مدل توسعه‌یافته بود. در ادامه، بر اساس نتایج حاصل از مدل SCAD-QSAR و با بهره‌گیری از مهم‌ترین توصیف‌کننده‌های مولکولی منتخب، چندین ساختار جدید از مشتقات تتراهیدروبنزوتیازول با هدف بهبود فعالیت ضدسرطانی پیشنهاد شد. به منظور ارزیابی قابلیت این ترکیبات پیشنهادی و بررسی نحوه اتصال آن‌ها به جایگاه فعال گیرنده c-Met، از شبیه‌سازی داکینگ مولکولی استفاده گردید. نتایج داکینگ نشان داد که ترکیبات طراحی‌شده قادر به برقراری برهم‌کنش‌های غیرکووالانسی مؤثر، از جمله پیوندهای هیدروژنی، برهم‌کنش‌های واندروالس و سایر برهم‌کنش‌های پایدار با اسیدهای آمینه موجود در جایگاه فعال گیرنده هستند که می‌تواند نقش مهمی در افزایش میل اتصال و فعالیت زیستی آن‌ها ایفا کند. در مجموع، همخوانی مطلوب بین پیش‌بینی‌های مدل SCAD-QSAR و نتایج داکینگ مولکولی نشان داد که راهبرد به‌کارگرفته‌شده در این پژوهش، از صحت و قابلیت پیش‌بینی بالایی برخوردار بوده و می‌تواند به عنوان رویکردی مؤثر و منطقی در طراحی و شناسایی مهارکننده‌های جدید c-Met بر پایه مشتقات تتراهیدروبنزوتیازول مورد استفاده قرار گیرد.