چکیده: حسگرهای گازی مبتنی بر اکسیدهای فلزی نیم‌رسانا به دلیل حساسیت بالا، ساختار ساده، هزینه ساخت مناسب و قابلیت کوچک‌سازی، از مهم‌ترین سامانه‌های تشخیص گازهای سمی، قابل اشتعال و آلاینده محسوب می‌شوند. بااین‌حال، انتخاب‌پذیری محدود، دمای کاری نسبتاً بالا، اثرپذیری از رطوبت و پایداری ناکافی، کاربرد آن‌ها را در شرایط واقعی محدود می‌کند. پژوهش حاضر با رویکردی مروری، تأثیر نانوساختارهای مختلف اکسید فلزی و نقش آن‌ها را در بهبود حساسیت و انتخاب‌پذیری حسگرهای گازی بررسی می‌کند. در این راستا، نانوساختارهای صفر‌بعدی، یک‌بعدی، دوبعدی و سه‌بعدی، شامل نانوذرات، نانوسیم‌ها، نانومیله‌ها، نانولوله‌ها، نانوالیاف، نانوصفحه‌ها، فیلم‌های نازک و ساختارهای متخلخل، توخالی و سلسله‌مراتبی، از نظر اندازه دانه، سطح فعال، تخلخل، مسیر نفوذ گاز و انتقال حامل‌های بار تحلیل و مقایسه شده‌اند. نتایج مرور منابع نشان می‌دهد که کاهش اندازه دانه، افزایش نسبت سطح به حجم و ایجاد مسیرهای نفوذی باز، تعداد جایگاه‌های فعال برای جذب اکسیژن و مولکول‌های گاز هدف را افزایش داده و موجب تقویت پاسخ، کاهش حد تشخیص و بهبود زمان پاسخ و بازیابی حسگر می‌شود. همچنین، نانوساختارهای یک‌بعدی با ایجاد مسیرهای پیوسته‌تر انتقال بار و ساختارهای متخلخل، توخالی و سلسله‌مراتبی با فراهم‌کردن سطح فعال گسترده، عملکرد حسگری را بهبود می‌دهند. بااین‌حال، دستیابی به انتخاب‌پذیری مطلوب تنها از طریق کنترل ریخت‌شناسی امکان‌پذیر نیست و عواملی مانند نقص‌های سطحی، جای‌خالی اکسیژن، آلایش، اصلاح سطح با فلزات نجیب و تشکیل ناهم‌ساختارها نیز نقش تعیین‌کننده‌ای دارند. در مجموع، انتخاب نانوساختار مناسب باید بر اساس نوع اکسید فلزی، ماهیت گاز هدف و شرایط کاری انجام شود و توسعه ساختارهای چندفازی، اصلاح‌شده، کم‌مصرف و پایدار می‌تواند مسیر مؤثری برای ساخت حسگرهای گازی با حساسیت و انتخاب‌پذیری بالاتر باشد.