چکیده: این پژوهش به بررسی علل نابرابری توزیع درآمد در استان‌های ایران با تأکید بر عوامل اقتصادی، جمعیتی و ساختاری می‌پردازد. نابرابری درآمدی منطقه‌ای به‌عنوان یکی از چالش‌های پایدار اقتصاد ایران، پیامدهای گسترده‌ای در ابعاد اقتصادی، اجتماعی و سیاسی به همراه داشته است. با وجود اجرای سیاست‌های مختلف توسعه منطقه‌ای و تخصیص اعتبارات توازن، شواهد نشان می‌دهد که شکاف‌های درآمدی میان استان‌ها همچنان تداوم یافته است. در این تحقیق، از داده‌های پانلی نامتوازن استان‌های ایران و شاخص ضریب جینی به‌عنوان متغیر وابسته استفاده شده است. متغیرهای مستقل شامل درآمد سرانه، نرخ بیکاری، نرخ مشارکت اقتصادی، سهم اشتغال بخش صنعت و خدمات و جمعیت استان‌ها می‌باشند. برای تحلیل روابط، مدل‌های اقتصادسنجی پانلی شامل مدل تجمیعی، اثرات ثابت و اثرات تصادفی به‌کار گرفته شده و آزمون‌های تشخیصی لازم انجام شده است. نتایج آزمون‌ها نشان می‌دهد که مدل اثرات ثابت با خطاهای استاندارد مقاوم، مدل مناسب برای تبیین نابرابری درآمدی استان‌ها است. یافته‌ها حاکی از آن است که نرخ مشارکت اقتصادی اثر معناداری بر نابرابری درآمدی دارد، در حالی که برخی متغیرهای دیگر اثر ضعیف یا غیرمعنادار نشان می‌دهند. در مجموع، نتایج پژوهش بیانگر ناکارآمدی نسبی سیاست‌های مالی و منطقه‌ای موجود در کاهش نابرابری درآمدی است. این پژوهش بر ضرورت بازنگری در سیاست‌های توسعه منطقه‌ای و طراحی راهکارهای هدفمند متناسب با ویژگی‌های ساختاری استان‌ها تأکید دارد