چکیده: اقتصاد عراق طی دهه‌های اخیر، با وجود برخورداری از منابع گسترده نفتی، با چالش‌هایی نظیر وابستگی شدید به درآمدهای نفتی، ضعف بخش غیرنفتی، محدودیت سرمایه‌گذاری، نوسانات اقتصادی، ضعف سرمایه انسانی و ریسک بالای سرمایه‌گذاری مواجه بوده است. این شرایط موجب شده است که رشد اقتصادی عراق ماهیتی ناپایدار، شکننده و وابسته به شوک‌های بیرونی داشته باشد. هدف اصلی این پژوهش، طراحی و توسعه یک مدل پویایی‌شناسی سیستم‌ها برای تحلیل ساختار و پویایی رشد اقتصادی عراق و ارزیابی اثر سناریوهای سیاستی بر تولید غیرنفتی، سرمایه فیزیکی، سرمایه انسانی، تقاضای کل، سرمایه‌گذاری خصوصی و پایداری رشد اقتصادی است. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی–تحلیلی است. در این مطالعه، ابتدا متغیرهای کلیدی مؤثر بر رشد اقتصادی عراق شناسایی شده و سپس روابط علّی و بازخوردی میان آن‌ها در قالب نمودارهای حلقه علّی و نمودار انباشت–جریان طراحی گردید. مدل با استفاده از رویکرد پویایی‌شناسی سیستم‌ها و در افق زمانی 2004 تا 2050 شبیه‌سازی شد. سناریوهای مورد بررسی شامل وضعیت پایه، افزایش نرخ سرمایه‌گذاری دولت، افزایش سرمایه‌گذاری آموزشی، کاهش نوسان اقتصادی و سناریوی ترکیبی بود. همچنین برای ارزیابی قابلیت اعتماد مدل، اعتبارسنجی ساختاری، ابعادی، رفتاری، آزمون حساسیت و آزمون شرایط حدی انجام شد. نتایج نشان داد که در وضعیت پایه، تولید غیرنفتی، سرمایه فیزیکی و تقاضای کل روندی افزایشی اما محدود دارند و سرمایه انسانی رشد کندی را تجربه می‌کند. مقایسه سناریوها نشان داد که سناریوی ترکیبی، شامل افزایش هم‌زمان سرمایه‌گذاری دولت، افزایش سرمایه‌گذاری آموزشی و کاهش نوسان اقتصادی، بهترین عملکرد را دارد. در این سناریو، تولید غیرنفتی در سال 2024 به حدود 168.49 میلیارد دلار رسید، در حالی که مقدار آن در وضعیت پایه حدود 134.28 میلیارد دلار بود. همچنین سرمایه فیزیکی در سال 2050 به حدود 3649.32 میلیارد دلار و سرمایه انسانی به حدود 114.60 واحد شاخصی افزایش یافت. نتایج آزمون شرایط حدی نیز نشان داد که کاهش نوسان اقتصادی موجب حذف سرمایه‌گذاری خصوصی منفی و بهبود پایداری رفتار سرمایه‌گذاری می‌شود. بر این اساس، یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که رشد پایدار اقتصاد عراق نیازمند بسته‌ای هماهنگ از سیاست‌های سرمایه‌گذاری عمومی، توسعه سرمایه انسانی و کاهش نوسان اقتصادی است.