چکیده: این پژوهش با هدف شناسایی، تبیین و تحلیل عوامل کلیدی مؤثر بر توسعه پایدار کشاورزی در عراق، ابعاد اقتصادی، نهادی، اجتماعی و زیست‌محیطی را مورد بررسی قرار می‌دهد. پژوهش به دنبال درک سازوکارهای اثرگذاری متغیرهای مختلف بر پایداری یا ناپایداری بخش کشاورزی است و چگونگی تأثیر ترکیب سیاست‌های حمایتی دولت، محدودیت منابع آب و رفتار بهره‌برداران بر تاب‌آوری کشاورزی را تحلیل می‌کند. سؤال اصلی این تحقیق آن است که عوامل اقتصادی، نهادی، اجتماعی و زیست‌محیطی چگونه و تا چه اندازه بر توسعه پایدار کشاورزی در عراق اثرگذار هستند؟ سؤالات فرعی به تفکیک به بررسی نقش عوامل اقتصادی (سرمایه‌گذاری، دسترسی به اعتبارات، هزینه نهاده‌ها)، نهادی (کیفیت حکمرانی، کارآمدی سیاست‌ها)، اجتماعی (آموزش، نگرش کشاورزان) و زیست‌محیطی (منابع آب، خاک، اقلیم) در توسعه پایدار کشاورزی عراق می‌پردازند. فرضیه اصلی این است که توسعه پایدار کشاورزی در عراق به طور معناداری تحت‌تأثیر مجموعه‌ای از عوامل اقتصادی، نهادی، اجتماعی و زیست‌محیطی قرار دارد. فرضیه‌های فرعی نیز تأثیرات مثبت و معنادار هر یک از این ابعاد را بر توسعه پایدار کشاورزی فرض می‌کنند. این تحقیق با ارائه چارچوبی تحلیلی، تلاش دارد تا با جمع‌بندی یافته‌ها، به پشتیبانی از تصمیم‌گیری‌های سیاستی در حوزه کشاورزی پایدار عراق کمک کند.