چکیده: این پژوهش با هدف بررسی تأثیر مسئولیت اجتماعی شرکت بر رضایت و وفاداری مشتریان با در نظرگیری نقش تعدیل‌گری مدیریت منابع انسانی سبز در بین مسافران دو شرکت هواپیمایی ماهان و ایران ایر انجام شد. جامعه آماری تحقیق به ترتیب 384 نفر از مسافران شرکت هواپیمایی ماهان و شرکت ایران ایر در تهران که به علت گستردگی و کثرت مسافران نا محدود در نظر گرفته می شود با روش نمونه گیری تصادفی انتخاب شدند. داده‌ها از طریق پرسشنامه‌های استاندارد جمع‌آوری و با استفاده از روش مدل‌سازی معادلات ساختاری تحلیل گردید. یافته‌های تحقیق حاکی از آن است که مسئولیت اجتماعی شرکت بر هر دو متغیر رضایت و وفاداری مشتریان تأثیر مثبت و معناداری دارد. به عبارت دیگر، هرچه شرکت‌ها در زمینه مسئولیت اجتماعی فعال‌تر عمل کنند، میزان رضایت و وفاداری مسافران نیز افزایش می‌یابد. همچنین نتایج نشان داد که رضایت مشتریان به‌طور مستقیم و مثبت بر وفاداری آنان تأثیر می‌گذارد. درخصوص نقش مدیریت منابع انسانی سبز، یافته‌ها نشان دهنده تأثیر تعدیل‌گری این متغیر در رابطه بین مسئولیت اجتماعی با رضایت و وفاداری مشتریان است. به این معنا که زمانی که شرکت از سیستم مدیریت منابع انسانی سبز بهره می‌برد، تأثیر مسئولیت اجتماعی بر رضایت و وفاداری مشتریان قوی‌تر می‌شود. علاوه بر این، نتایج پژوهش نقش میانجی رضایت مشتریان در رابطه بین مسئولیت اجتماعی و وفاداری را نیز تأیید کرد که نشان می‌دهد مسئولیت اجتماعی هم به‌طور مستقیم و هم به‌طور غیرمستقیم و از طریق افزایش رضایت مشتری، باعث تقویت وفاداری می‌شود. این یافته‌ها بر اهمیت توجه همزمان به مسئولیت اجتماعی و استقرار مدیریت منابع انسانی سبز به عنوان یک راهبرد جامع برای جلب رضایت و ایجاد وفاداری پایدار در صنعت هواپیمایی تأکید دارد.