چکیده: زمینه و هدف: کمردرد مزمن غیراختصاصی یکی از شایع‌ترین اختلالات اسکلتی‌عضلانی و از مهم‌ترین علل ناتوانی در سراسر جهان است که علاوه بر درد، با اختلالات عملکردی، ترس از حرکت، تغییرات سیستم حسی-حرکتی و فرایندهای التهابی همراه است. با وجود تأکید راهنماهای بالینی بر استفاده از رویکردهای توان‌بخشی چندبعدی، شواهد درباره اثر هم‌زمان این مداخلات بر پیامدهای عملکردی، روان‌شناختی و زیستی همچنان محدود است. ازاین‌رو، هدف پژوهش حاضر بررسی اثر هشت هفته برنامه جامع توان‌بخشی ورزشی بر شدت درد، ترس از حرکت، سطوح سرمی IL-1β و IL-8، حس عمقی و تعادل پویا در مردان مبتلا به کمردرد مزمن غیراختصاصی بود. روش: این پژوهش از نوع نیمه‌تجربی با طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون همراه با گروه کنترل و ارزیابی یک‌سوکور بود. ۳۰ مرد مبتلا به کمردرد مزمن غیراختصاصی (۲۰ تا ۵۵ سال) به‌صورت تصادفی در دو گروه تمرین و کنترل قرار گرفتند. برنامه جامع توان‌بخشی ورزشی به مدت ۸ هفته، سه جلسه در هفته، برای گروه تمرین اجرا شد و گروه کنترل مداخله‌ای دریافت نکرد. شدت درد، ترس از حرکت، حس عمقی، تعادل پویا و سطوح سرمی IL-1β و IL-8 در مراحل پیش‌آزمون و پس‌آزمون ارزیابی شدند. در نهایت، داده‌های ۲۴ شرکت‌کننده (۱۱ نفر در گروه تمرین و ۱۳ نفر در گروه کنترل) وارد تحلیل شدند. داده‌های دارای توزیع نرمال با تحلیل کوواریانس و داده‌های غیرنرمال با آزمون من-ویتنی در سطح معناداری ۰5/0 تحلیل شدند. نتایج: از ۳۰ شرکت‌کننده واردشده به مطالعه، داده‌های ۲۴ نفر (۱۱ نفر گروه تمرین و ۱۳ نفر گروه کنترل) در تحلیل نهایی وارد شد. اجرای هشت هفته برنامه جامع توان‌بخشی ورزشی موجب کاهش معنادار شدت درد (500/0U=، 001/0P=)، کاهش سطوح سرمی 8 IL- (U =22، Z =-2/879، p=0/003). بهبود تعادل پویا در پای راست (U =32، Z =-2\288، p=0/022)، و پای چپ (U =29، Z =-2\462، p=0/013)، و کاهش ترس از حرکت (F=5.007، P=0.036، η²=0.193) نسبت به گروه کنترل شد. با این حال، تفاوت معناداری بین دو گروه در سطوح سرمی IL-1β (F=1/509 ، p=0/233 ، η²=0/067). و حس عمقی در زوایای ۳۰ درجه(F=0/588 ، p=0/453 ، η²=0/027) ،۶۰ درجه (F=0/424 ، p=0/522 ، η²=0/020)، و ۹۰ درجه (F=3/302 ، p=0/144 ، η²=0/099)، مشاهده نشد. نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش نشان داد که هشت هفته برنامه جامع توان‌بخشی ورزشی می‌تواند شدت درد، ترس از حرکت، تعادل پویا و سطوح سرمی IL-8 را در مردان مبتلا به کمردرد مزمن غیراختصاصی به‌طور معناداری بهبود بخشد، اما تأثیر معناداری بر سطوح سرمی IL-1β و حس عمقی نداشت. این یافته‌ها نشان می‌دهد که یک رویکرد توان‌بخشی جامع و چندجزئی، با هدف قرار دادن هم‌زمان ابعاد عملکردی، روان‌شناختی و بخشی از پاسخ‌های زیستی، می‌تواند در مدیریت کمردرد مزمن غیراختصاصی مؤثر باشد. با این حال، عدم تغییر برخی شاخص‌های زیستی و حسی–حرکتی نشان می‌دهد که همه ابعاد این اختلال با سرعت و میزان یکسان به مداخلات ورزشی پاسخ نمی‌دهند و برای روشن شدن اثرات بلندمدت این رویکرد، انجام مطالعات با حجم نمونه بیشتر و دوره‌های پیگیری طولانی‌تر ضروری است.