چکیده: در نظام‌های آموزشی متمرکز، آزمون‌های سراسری معمولاً بر آنچه تدریس و آموخته می‌شود اثر می‌گذارند. از این رو سطح شناختی سوالات آن‌ها اهمیتی فراتر از سنجش پیشرفت تحصیلی دارد. پژوهش حاضر سطوح شناختی سوالات امتحانات وزارتی زبان انگلیسی پایه ششم عراق را در سال‌های ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۶ بر پایه طبقه‌بندی بازنگری‌شده بلوم (اندرسون و کراتول، ۲۰۰۱) بررسی کرده است. این پژوهش با رویکرد تحلیل محتوای جهت‌دار و کمی، سوال منفرد را واحد تحلیل قرار داد و ۵۰۱ سوال از یک برگه امتحانی نوبت اول را در دو بعد فرایند شناختی و دانش کدگذاری کرد. تکرار هر سوال در برگه‌های مختلف نیز به‌عنوان متغیری جداگانه ثبت شد. اهداف اعلام‌شده دوره English for Iraq به همین شیوه کدگذاری شد و میزان همسویی این اهداف با امتحان به کمک شاخص همسویی پورتر سنجیده شد. نتایج نشان داد که ۴/۹۶ درصد سوالات در سطوح پایین شناختی قرار دارند و «به‌خاطر آوردن» (۷۳/۸ درصد) و «به‌کار بستن» (۵/۳۵ درصد) به‌طور مشترک غالب‌اند. هیچ سوالی مستلزم «تحلیل کردن» یا «ارزشیابی کردن» نبود. تنها سوالات سطح بالا، گزینه‌های انشای بخش نگارش بودند که در سطح «آفریدن» کدگذاری شدند. دانش واقعی و رویه‌ای ۸/۹۴ درصد سوالات را تشکیل می‌داد و دانش مفهومی ۲/۵ درصد را و دانش فراشناختی به‌کلی غایب بود. فرایند شناختی هر سوال تقریباً به‌طور کامل به بخشی از برگه بستگی داشت که سوال در آن قرار گرفته بود (V = ۷/۸۹). این نیم‌رخ شناختی در طول نه سال ثابت ماند. برگه ۲۰۲۶ که بر پایه برنامه درسی بازنگری‌شده تهیه شده بود، محتوای امتحان را تغییر داد، اما سطح شناختی آن را تغییر نداد. همسویی امتحان با اهداف دوره پایین بود (شاخص پورتر - ۳۳/۰) و اهداف تحلیلی و فراشناختی دوره سنجیده نمی‌شدند. افزون بر این، ۴/۱۴ درصد سوالات تکرار سوالات پیشین بودند و این نسبت در موضوعات انشا به ۴/۴۴ درصد می‌رسید. نتیجه گرفته می‌شود که این امتحان ابزاری ثابت است که سطح شناختی آن را طراحی برگه تعیین می‌کند و خواسته‌های آن عمدتاً به یادآوری و به‌کارگیری روال‌مند محدود است. پیشنهاد می‌شود که کمیسیون امتحانات جدول مشخصات آزمون را منتشر کند، سوالات سطح بالا را در بخش‌های موجود برگه بگنجاند، در هر نوبت موضوعات انشای تازه طرح کند و استفاده مجدد از سوالات را کنترل کند .