چکیده: این پژوهش با رویکرد آمیخته به بررسی تأثیر تدریس دستور زبان تلفیق‌یافته با طنز آموزشی بر یادگیری قواعد زبان توسط زبان‌آموزان عراقی زبان انگلیسی به‌عنوان زبان خارجی می‌پردازد و نیز چگونگی به‌کارگیری طنز به‌عنوان یک راهبرد آموزشی را از طریق تأمل خودنگار مدرس واکاوی می‌کند. با استفاده از طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه کنترل، ۶۳ دانشجوی دانشگاهی در سطح زبانی متوسط به دو گروه آزمایش (آموزش مبتنی بر طنز) و کنترل (آموزش سنتی) تقسیم شدند. آزمون‌های دستور زبان موازی برای سنجش ساختارهای شرطی پیش و پس از یک دوره آموزشی ۱۲ هفته‌ای اجرا گردید. به‌منظور بررسی بُعد فرایند آموزشی، مدرس-پژوهشگر در طول مداخله آموزشی به مستندسازی تأملی نظام‌مند پرداخت و راهبردهای طنز به‌کارگرفته‌شده، پاسخ‌های زبان‌آموزان، و پویایی‌های مقایسه‌ای کلاس میان دو گروه را ثبت نمود. تحلیل آماری بهبود معناداری را در هر دو گروه نشان داد، اما گروه آزمایش پیشرفت چشمگیری بیشتری داشت. میانگین نمره پیشرفت گروه آزمایش ۹/۰۶ در مقایسه با ۴/۸۱ در گروه کنترل بود که تفاوت از نظر آماری معنادار (۰۰۱/۰p<) و اندازه اثر بزرگ (۲/۳۰=d کوهن) را نشان می‌دهد. تحلیل کیفی مستندات تأملی، چهار راهبرد متمایز طنز مورد استفاده مدرس را شناسایی کرد: (۱) طنز برای ارائه و تبیین قواعد دستوری، (۲) طنز برای زمینه‌مندسازی معنای دستوری، (۳) طنز برای الگوسازی کاربرد خلاقانه زبان، و (۴) طنز به‌عنوان داربست عاطفی و مدیریت جو کلاس. این یافته‌های کیفی با روشن‌سازی سازوکارهای آموزشی که طنز از طریق آنها تأثیر خود را اعمال می‌کند، نتایج کمی را در بافتی معنادار قرار می‌دهند. در مجموع، یافته‌ها شواهد تجربی ارائه می‌دهند که آموزش تلفیق‌یافته با طنز در ارتقای یادگیری دستور زبان از روش‌های سنتی مؤثرتر است و نیز الگویی قابل تکرار از چگونگی به‌کارگیری نظام‌مند طنز به‌عنوان یک راهبرد آموزشی ارائه می‌کند. این پژوهش با نشان دادن هم مزایای قابل سنجش طنز در آموزش دستور زبان و هم شیوه‌های آموزشی مشخصی که این مزایا از طریق آنها تحقق می‌یابند، به دانش آموزش زبان انگلیسی به‌عنوان زبان خارجی کمک می‌کند.