چکیده: تحول دیجیتال و گسترش فناوری‌های مالی (فین‌تک) در دو دهه اخیر، ساختار صنعت بانکداری را در سراسر جهان دچار دگرگونی بنیادین ساخته است. کشورهای در حال توسعه از جمله عراق، با چالش‌ها و فرصت‌های منحصربه‌فردی در این مسیر مواجه‌اند. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل عوامل کلیدی مؤثر بر تحول دیجیتال و پذیرش فین‌تک و بررسی پیامدهای آن بر عملکرد بانک‌ها و شمول مالی در بخش بانکی عراق انجام شده است. این پژوهش از نوع کاربردی و با رویکرد آمیخته متوالی-تبینی طراحی گردید. در مرحله کمی، داده‌ها از طریق پرسشنامه محقق‌ساخته از ۳۹۸ نفر از مدیران و کارشناسان ارشد بانک‌های عراقی گردآوری و با استفاده از آمار توصیفی، آزمون فریدمن، آزمون t تک‌نمونه‌ای، همبستگی پیرسون و مدل‌یابی معادلات ساختاری با رویکرد حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) در نرم‌افزارهای SPSS و SmartPLS تحلیل شدند. در مرحله کیفی، ۱۸ مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با کنشگران کلیدی اکوسیستم (مدیران بانکی، بنیان‌گذاران فین‌تک و کارشناسان بانک مرکزی عراق) انجام و داده‌ها با استفاده از روش تحلیل مضمون در نرم‌افزار MAXQDA تحلیل گردیدند. یافته‌های کمی نشان داد که موانع چهارگانه (قانونی، نهادی، زیرساختی و فرهنگی-اجتماعی) تأثیر بازدارنده معناداری بر تحول دیجیتال دارند و در این میان، موانع قانونی (۰.۴۱- = β) و نهادی (۰.۳۳- = β) قوی‌ترین تأثیر را دارند. سطح همکاری میان سه کنشگر اصلی (بانک‌ها، فین‌تک‌ها و بانک مرکزی) به‌طور معناداری پایین است (۰.۰۰۱ > P، ۲۱.۴۸- = t) تحول دیجیتال تأثیر مثبت و معناداری بر کارایی عملیاتی (۰.۵۲ = β) کیفیت خدمات (۰.۵۹ = β) شمول مالی (۰.۶۱ = β) و سودآوری (۰.۳۸ = β) دارد. تحلیل کیفی به شناسایی چهار مضمون اصلی غلبه موانع قانونی و نهادی، اکوسیستم گسسته، مسیرهای دوگانه اثر بر عملکرد و فین‌تک و شمول مالی انجامید. تلفیق یافته‌ها نشان داد که داده‌های کیفی از طریق آشکارسازی سازوکارهای علّی زیربنایی، یافته‌های کمی را تبیین و تکمیل می‌کنند. این پژوهش با ارائه یک مدل تبیینی یکپارچه، بینش‌های نوینی برای سیاست‌گذاران، مدیران بانکی و کارآفرینان فین‌تک در عراق فراهم می‌آورد و می‌تواند به‌عنوان چارچوبی تحلیلی برای مطالعات تطبیقی در سایر کشورهای در حال توسعه با شرایط مشابه به کار رود.