چکیده: تجارت دوجانبه ایران و عراق به‌عنوان یکی از مهم‌ترین ابعاد روابط اقتصادی منطقه‌ای، نقش قابل‌توجهی در تقویت همکاری‌های اقتصادی، افزایش تاب‌آوری اقتصادی و توسعه پایدار دو کشور ایفا می‌کند. با این حال، این روابط تجاری در طول زمان تحت تأثیر عوامل متعددی نظیر محدودیت‌های زیرساختی، چالش‌های نهادی، تحریم‌های اقتصادی و شوک‌های سیاسی با نوسانات و بی‌ثباتی‌هایی مواجه بوده است. ماهیت پیچیده و پویا‌ی این عوامل نشان می‌دهد که تحلیل تجارت دوجانبه صرفاً با استفاده از رویکردهای ایستا و خطی نمی‌تواند تصویر جامعی از رفتار بلندمدت آن ارائه دهد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل پویای تجارت دوجانبه ایران و عراق و بررسی اثر تعامل عوامل زیرساختی، نهادی و سیاسی بر رفتار بلندمدت آن، از رویکرد پویایی‌شناسی سیستم‌ها بهره گرفته است. بدین منظور، ابتدا با استفاده از مبانی نظری و پیشینه پژوهش، متغیرهای کلیدی شناسایی شده و نمودار علی–حلقوی سیستم ترسیم گردید. سپس، نمودار جریان–حالت طراحی و مدل در نرم‌افزار Vensim پیاده‌سازی شد. حجم تجارت دوجانبه، ظرفیت زیرساختی، سطح تسهیل تجاری و ثبات تجاری به‌عنوان متغیرهای انباشتی اصلی مدل در نظر گرفته شدند. سال مبنای شبیه‌سازی 1403 در نظر گرفته شد که در آن حجم تجارت دوجانبه ایران و عراق معادل ۱۲ میلیارد دلار بوده است. رفتار سیستم در افق زمانی ده‌ساله شبیه‌سازی و سناریوهای مختلف سیاستی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج شبیه‌سازی نشان می‌دهد که بهبود ظرفیت‌های زیرساختی و تسهیل تجاری، از طریق ایجاد حلقه‌های بازخورد تقویتی، اثر مثبت و تجمعی بر رشد تجارت دوجانبه دارد، در حالی که تشدید تحریم‌ها و شوک‌های سیاسی می‌تواند از طریق حلقه‌های تعدیلی، روند تجارت را تضعیف نماید. همچنین، تحلیل حساسیت مدل حاکی از نقش کلیدی پارامترهای نهادی و ثبات تجاری در تعیین مسیر بلندمدت تجارت دوجانبه است. یافته‌های این پژوهش می‌تواند به‌عنوان ابزاری تحلیلی برای سیاست‌گذاران اقتصادی مورد استفاده قرار گیرد و در طراحی سیاست‌های مؤثر جهت توسعه پایدار تجارت دوجانبه ایران و عراق نقش‌آفرینی کند.