چکیده: زمینه و اهداف: اصلاح سبک زندگی در قالب فعالیت ورزشی منظم و رژیم غذایی مناسب استراتژی درمانی مهم و تأثیرگذار در بهبود بیماری دیابت است. به نظر می‌رسد تأثیرات متابولیک فعالیت ورزشی منظم وابسته به متغیرهایی از جمله میزان انرژی مصرفی فعالیت و شدت فعالیت است؛ اما اهمیت و اولویت این متغیرها در افراد دیابتی کاملاً مشخص نیست. هدف از تحقیق حاضر، مقایسه اثر دو شیوه تمرین تداومی با شدت متوسط و تناوبی با شدت بالا به همراه رژیم غذایی با محدودیت کالری بر متابولیسم استراحتی و نیمرخ لیپیدی در افراد دیابتی نوع 2 اضافه وزن و چاق است. مواد و روش ها: تحقیق حاضر به‌صورت کارآزمایی بالینی تصادفی شده با 42 نفر آزمودنی دیابتی نوع 2 اضافه وزن یا چاق انجام شد که افراد به صورت تصادفی در 3 گروه تمرین تداومی، تمرین تناوبی و کنترل قرار گرفتند. تمرین تداومی (با شدت 65%-55% ضربان قلب ذخیره) و تناوبی (یک دقیقه فعالیت با شدت 90-85 درصد ضربان قلب ذخیره و یک دقیقه استراحت فعال با شدت 45-40 درصد ضربان قلب ذخیره) 3 روز در هفته و با کالری مصرفی یکسان به مدت 12 هفته انجام شد و در طول دوره آزمودنی‌ها رژیم غذایی با 20% کسر کالری دریافت کردند. قبل و 48 ساعت پس از آخرین جلسه تمرین، اندازه‌گیری‌ها شامل ترکیب بدن، متابولیسم استراحتی به روش کالریمتری غیرمستقیم و نمونه‌گیری خونی جهت سنجش شاخص‌های نیمرخ لیپیدی انجام شد. داده‌های تحقیق با استفاده از آزمون تحلیل ‌واریانس یک‌طرفه و توکی در سطح معناداری 05/0 > p تحلیل شد. یافته‌ها: هر دو شیوه تمرین تداومی با شدت متوسط و تناوبی با شدت بالا باعث کاهش وزن، شاخص توده بدن، تری‌گلیسرید و کلسترول تام شد (05/0 > p). هیچ‌کدام از شیوه‌های تمرینی تأثیر معناداری بر متابولیسم استراحتی، لیپوپروتئین کم‌چگال و پرچگال در مقایسه با گروه کنترل نداشت (05/0 > p). بین دو شیوه تمرین تناوبی و تداومی نیز تفاوت معنادار از لحاظ تأثیرگذاری بر متغیرهای تحقیق مشاهده نشد (05/0 > p). نتیجه‌گیری: به نظر می‌رسد، در افراد دیابتی غیرفعال و چاق فاکتور انرژی مصرفی حین فعالیت از متغیر شدت فعالیت در کاهش وزن و بهبودی شاخص‌های متابولیک مهم‌تر است. با انجام تمرین تناوبی با شدت بالا باانرژی مصرفی یکسان در بازه تمرینی کوتاه‌تر می‌توان نتایج تقریباً مشابه با تمرین تداومی با شدت متوسط به دست آورد.