چکیده: این پژوهش کیفی با رویکرد پدیدارشناختی با هدف بررسی تجارب زیسته دانشجویان کارشناسی عراقی در حوزه آموزش زبان انگلیسی به‌عنوان زبان خارجی (EFL) انجام شد؛ دانشجویانی که در یک برنامه گفتاری اجتماعی-همکارانه الهام‌گرفته از دیوان سنتی عراقی شرکت داشتند. این مطالعه به یکی از مسائل اساسی آموزش عالی در عراق پرداخت؛ از جمله آموزش معلم‌محور، کمبود ارتباط اصیل، اضطراب گفتاری، تردید، و سطح پایین اعتماد به نفس در مشارکت. پژوهش بررسی کرد که چگونه استفاده از روایت‌گری، نوبت‌گیری با رعایت نقش‌های «راوی» و «پاسخ‌دهنده»، بحث همتایان، حل مسئله، و معنا‌سازی جمعی می‌تواند به دانشجویان در دستیابی به پیشرفت ادراک‌شده در روانی گفتار انگلیسی کمک کند، آن هم از طریق به‌کارگیری دیوان به‌عنوان الگویی فرهنگی آشنا برای تبادل گفتار. این پژوهش بر نظریه اجتماعی-فرهنگی (ویگوتسکی، 1978)، جوامع عمل (ونگر، 1998)، یادگیری موقعیتی (لاو و ونگر، 1991)، آموزش پاسخگو به فرهنگ (گی، 2010)، و فرضیه تعامل (لانگ، 1996) استوار است. این چارچوب‌ها یادگیری زبان را فرایندی اجتماعی، فرهنگی و تقویت‌شده از طریق تعامل معنادار می‌دانند. گردآوری داده‌ها شامل مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با پانزده دانشجوی سال دوم EFL در برنامه، یک مصاحبه با تسهیل‌گر برنامه، و یادداشت‌های میدانی پژوهشگر از یک برنامه شش‌هفته‌ای مبتنی بر دیوان بود. داده‌ها به‌صورت تحلیل تماتیک بررسی شدند تا الگوهای موجود در تجارب زیسته، ادراکات و تأملات شرکت‌کنندگان شناسایی شود. نتایج نشان داد که محیط الهام‌گرفته از دیوان، فعالیت گفتاری انگلیسی را از یک فعالیت آزمون‌محور مبتنی بر دستور زبان به یک عمل تعاملی اجتماعی با ارزش ارتباطی تبدیل کرده است. ساختار ساده دیوان ترس از اشتباه را کاهش داده، احساس امنیت روانی ایجاد کرده، و تمایل به صحبت را افزایش داده است؛ همچنین فرصت‌هایی بهتر برای صحبت به زبان انگلیسی فراهم کرده است. فرصت‌های مکرر برای روایت‌گری، گفت‌وگو با همتایان، مشارکت در حل مسئله، تمرین نوبت‌گیری، و معنا‌سازی جمعی، بهبود ادراک‌شده در روانی گفتار را تقویت کرده است؛ به‌ویژه در زمینه‌هایی مانند گفتار روان و پیوسته، اتصال مناسب واژگان، صحبت کردن با حداقل تلاش، گفتار سریع و طبیعی، آرامش در بیان، توانایی تولید معنا به‌صورت شفاهی، بداهه‌گویی کلامی، رهایی از تکرار، و سهولت کلی در ارتباط. یافته‌ها همچنین نشان داد که پویایی‌های فرهنگی در مشارکت نقش مهمی دارند. ارزش‌های جمع‌گرایانه موجب تشویق و حمایت متقابل، مسئولیت‌پذیری مشترک و تعامل متقابل شدند؛ در حالی که هنجارهای جنسیتی نیازمند مدیریت حساس، انتخاب موضوعات خنثی، و نوبت‌گیری ساختاریافته برای تضمین مشارکت برابر دانشجویان زن و مرد بودند. از آنجا که رویکرد مبتنی بر دیوان فرصت‌های مستمر برای تولید شفاهی در زمان واقعی فراهم می‌کرد، شرکت‌کنندگان آن را نسبت به آموزش سنتی معلم‌محور EFL، تعاملی‌تر، کم‌تنش‌تر و حامی‌تر برای تقویت روانی گفتار دانستند. یافته‌ها نشان می‌دهد که یادگیری اجتماعی-همکارانه الهام‌گرفته از دیوان، می‌تواند به‌عنوان روشی آموزشی مفید و پاسخگو به فرهنگ برای ارتقای روانی گفتار در آموزش عالی عراق مورد استفاده قرار گیرد. با این حال، موفقیت این رویکرد مستلزم وجود هنجارهای تعاملی روشن، مدیریت متعادل فعالیت‌ها، توجه به حساسیت‌های جنسیتی، و فراهم‌سازی فرصت‌های متعدد برای استفاده اصیل از زبان انگلیسی است. این پژوهش بر ضرورت یک چارچوب آموزشی فراگیر تأکید می‌کند که ضمن حفظ ویژگی‌های بومی آموزش EFL در عراق، آن را با سنت‌های گفتاری مرتبط عراقی تلفیق کرده و الگویی بومی برای کلاس درس ارائه می‌دهد که شامل توصیه‌های مشخص آموزشی است.