چکیده: این پژوهش ارزیابی کمّی از اثربخشی برنامه‌های انگلیسی برای اهداف خاص (ESP) را در بستر آموزش عالی عراق ارائه می‌دهد. با توجه به اینکه مهارت در زبان انگلیسی در کشورهای غیرانگلیسی‌زبان به طور فزاینده‌ای برای موفقیت تحصیلی و حرفه‌ای اهمیت می‌یابد، درک میزان کارآمدی آموزش زبان تخصصی از اهمیت اساسی برخوردار است. این پژوهش از طرح مقایسه‌ای پس‌رویدادی (ex post facto) استفاده کرد تا تفاوت‌های موجود در نتایج برنامه‌های ESP را در میان رشته‌های دانشگاهی (پزشکی، مهندسی و بازرگانی) و انواع مؤسسات آموزشی (دانشگاه‌های دولتی در مقابل دانشگاه‌های خصوصی) بررسی کند. داده‌ها از 200 دانشجوی کارشناسی از طریق یک آزمون مهارت ESP و یک پرسش‌نامه که ادراک دانشجویان از میزان ارتباط برنامه درسی، اثربخشی تدریس و رضایت از برنامه را اندازه‌گیری می‌کرد، گردآوری شد. یافته‌ها تفاوت‌های معناداری در اثربخشی برنامه‌ها نشان داد. دانشجویان رشته‌های پزشکی و مهندسی، و همچنین دانشجویان ثبت‌نام‌شده در دانشگاه‌های خصوصی، در مقایسه با همتایان خود در رشته بازرگانی و دانشگاه‌های دولتی، مهارت بالاتری در ESP نشان دادند و نگرش‌های مثبت‌تری نسبت به برنامه‌های خود گزارش کردند. افزون بر این، یک همبستگی مثبت نسبتاً قوی (r = 0.62) بین سطح مهارت دانشجویان و ادراک آنان از اثربخشی برنامه مشاهده شد که پیوند قوی میان برنامه درسی همسو با نیازها، کیفیت تدریس و پیامدهای مثبت یادگیری را برجسته می‌کند. این مطالعه نتیجه می‌گیرد که هرچند برنامه‌های ESP در عراق به توسعه مهارت‌های زبانی مرتبط با حوزه‌های تخصصی کمک می‌کنند، اما اثربخشی آن‌ها یکنواخت نیست و به‌شدت تحت تأثیر طراحی برنامه درسی، کیفیت معلمان و منابع نهادی قرار دارد. این یافته‌ها بر نیاز فوری به اصلاحات استاندارد و مبتنی بر نیاز در برنامه‌های درسی، ارتقای آموزش معلمان و تخصیص عادلانه منابع تأکید می‌کنند تا اطمینان حاصل شود که برنامه‌های ESP به‌طور مؤثر فارغ‌التحصیلان عراقی را برای پاسخ‌گویی به نیازهای زبانی نیروی کار جهانی و ادامه تحصیلات دانشگاهی آماده می‌کنند.