چکیده: شبکه‌های حواله، اعم از رسمی و غیررسمی، از مهم‌ترین کانال‌های انتقال منابع مالی فراملی در اقتصادهای در حال توسعه به شمار می‌روند. با این حال، ادبیات اقتصاد کلان هنوز نتوانسته است این شبکه‌ها را به‌طور کامل در چارچوب‌های تحلیلی خود ادغام کند. پدیده اربعین، به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین رویدادهای فراملی انسانی، با جابه‌جایی میلیونی زائران و حجم بالای انتقالات مالی، بستری منحصربه‌فرد برای مطالعه آثار شبکه‌های حواله بر متغیرهای کلان اقتصادی فراهم می‌آورد. هدف این پژوهش، تحلیل اثرات شبکه‌های حواله بر رشد اقتصادی، نوسانات نرخ ارز و تراز پرداخت‌ها با تأکید بر تجربه اربعین است. پژوهش حاضر از روش ترکیبی تبیینی متوالی بهره می‌گیرد. با استفاده از داده‌های واقعی سری زمانی اقتصاد ایران (96 مشاهده فصلی برای دوره 1379 تا 1402) و بر اساس الگوهای آماری مستخرج از گزارش‌های رسمی، مدل‌های اقتصادسنجی ARDL (برای رشد اقتصادی و تراز پرداخت‌ها) و GARCH-رگرسیون (برای تلاطم نرخ ارز) برآورد شدند. برای برآورد جریان‌های غیررسمی حواله، از راهبرد متغیرهای جانشین، تحلیل مؤلفه‌های اصلی و کالیبره‌سازی شاخص ترکیبی استفاده گردید. در فاز کیفی نیز تحلیل اسنادی و نهادی برای فهم سازوکارهای انتقال اثر به کار گرفته شد. نتایج برآورد مدل‌ها نشان داد که مدل‌های پیشنهادی از توانایی فنی لازم برای شناسایی روابط مفروض برخوردارند. در مدل نخست، شوک مالی اربعین اثر مثبت و معناداری بر رشد اقتصادی فصلی نشان داد (ضریب 0.623، p=0.034)، با تأکید بر کانال بخش خدمات. در مدل دوم، وقوع اربعین با افزایش 42.5 درصدی تلاطم نرخ ارز نسبت به میانگین همراه بود (ضریب 0.034، p=0.006) و این اثر در دوره پس از تشدید تحریم‌ها تشدید گردید. در مدل سوم، شبکه‌های رسمی و غیررسمی حواله اثرات متمایزی بر خالص حساب جاری داشتند: جریان‌های رسمی با بهبود (0.345+) و جریان‌های غیررسمی با تضعیف (0.567-) حساب جاری همراه بودند و آزمون والد تفاوت معنادار این دو اثر را تأیید کرد (p=0.004). تحلیل‌های استحکام‌سنجی، پایداری این نتایج را در برابر تغییر در تعریف متغیرها و روش کالیبراسیون تأیید کردند. یافته‌ها با نظریه تقاضای کل کینزی، تحلیل نهادی نورث و ادبیات حواله‌های بانک جهانی هم‌خوانی دارد. دلالت‌های سیاستی پژوهش شامل مدیریت پیش‌نگرانه بازار ارز در ایام اربعین، تقویت زیرساخت‌های پرداخت رسمی در مسیرهای زیارتی، طراحی حساب اقماری اربعین در نظام حساب‌های ملی، و تقویت هماهنگی نهادی میان دستگاه‌های متولی است.